ใช้งาน Phai Studio
Phai Studio คือโปรแกรมสำหรับสร้างโปรแกรม Windows ด้วย Rust แบบเดียวกับ Visual Studio: ลากปุ่มลงหน้าต่าง เขียนโค้ด กดรัน และไล่หาบั๊กได้ในที่เดียว ฟรีและเปิดซอร์ส
ก่อนเริ่ม: ติดตั้ง Rust
Phai Studio ใช้ Rust ของเครื่องคุณในการ build ถ้ายังไม่มี ตอนกด build ครั้งแรก Phai Studio จะถามว่าจะเปิดเว็บ rustup.rs ไหม ให้ดาวน์โหลด rustup-init.exe แล้วติดตั้งตามค่าที่ให้มา เท่านั้นก็พอ
หน้าตาของโปรแกรม
| ส่วน | อยู่ตรงไหน | ใช้ทำอะไร |
|---|---|---|
| Toolbox | ซ้าย | ปุ่ม ช่องพิมพ์ รายการ ตาราง ฯลฯ ลากไปวางบนฟอร์ม |
| ฟอร์ม / ตัวแก้โค้ด | กลาง | ออกแบบหน้าต่าง หรือเขียนโค้ด เปิดหลายไฟล์เป็นแท็บได้ |
| Project Explorer | ขวาบน | ไฟล์ทั้งหมดในโปรเจกต์ ดับเบิลคลิกเพื่อเปิด |
| Properties | ขวาล่าง | ข้อความ ขนาด สี ชื่อ และ event ของสิ่งที่เลือกบนฟอร์ม |
| แผงล่าง | ล่าง | Errors, Output, ผลค้นหา, ค่าตัวแปรตอนดีบัก, เทสต์ ฯลฯ |
เปลี่ยนภาษาเมนูได้ที่ View > ไทย / English และเปลี่ยนธีมสว่าง/มืดได้ที่ View > Light / Dark
โปรเจกต์แรก: โปรแกรมทักทาย
- File > New project... เลือกโฟลเดอร์ ตั้งชื่อ เช่น
hello - จาก Toolbox ลาก Text box หนึ่งช่อง Button หนึ่งปุ่ม และ Label หนึ่งอันมาวางบนฟอร์ม
- ที่ Properties ตั้ง Name ของช่องพิมพ์เป็น
name, ของ label เป็นgreetingและของปุ่มเป็นgreetพร้อมเปลี่ยน Text ของปุ่มเป็นทักทาย - ดับเบิลคลิกที่ปุ่ม Phai Studio จะสร้างฟังก์ชันสำหรับตอนกดปุ่มและเปิดโค้ดให้
- เขียนในฟังก์ชันนั้นให้เป็นแบบนี้:
fn greet_clicked(&mut self, ui: &MainWindowUi) { let name = phai_ui::win::text_of(ui.name); // อ่านข้อความในช่องพิมพ์ phai_ui::win::set_text(ui.greeting, &format!("สวัสดี {name}")); // แสดงใน label } - กด F5 เพื่อ build และรัน พิมพ์ชื่อแล้วกดปุ่ม
.phaiform แล้ว Phai Studio แปลงเป็นโค้ด Rust ให้ตอน build โค้ดที่คุณเขียนเองอยู่ในไฟล์ .rs ของคุณ ไม่โดนเขียนทับออกแบบฟอร์ม
- ลากมุมของสิ่งที่เลือกเพื่อปรับขนาด ลากตรงกลางเพื่อย้าย จะมีเส้นช่วยจัดแนวให้
- เลือกหลายอันพร้อมกันได้ แล้วใช้แถบเครื่องมือจัดแนว (ชิดซ้าย จัดกลาง ระยะห่างเท่ากัน)
- Format มี Bring to front, Send to back, Lock controls และ Tab order (ลำดับการกด Tab)
- กด F4 เพื่อดูตัวอย่างหน้าต่างจริงโดยไม่ต้อง build
- มี Menu bar, Context menu, Timer, Tree view, Picture, ตาราง (Grid), Rich text และแผงจัดวางอัตโนมัติ (Flow, Table)
สี เส้นขอบ และมุมมนของทุก control มาจากไฟล์ theme.css อ่านวิธีแต่งได้ที่ ตกแต่งหน้าตาด้วย CSS
เขียนโค้ด
ตัวแก้โค้ดใช้ rust-analyzer ช่วย จึงทำได้เกือบทุกอย่างที่ Visual Studio ทำ:
- พิมพ์แล้วมีรายการเติมคำ เส้นหยักใต้โค้ดที่ผิด เอาเมาส์ชี้เพื่อดูคำอธิบาย
- F12 ไปที่ที่ประกาศ, Alt+F12 ดูแบบไม่ต้องออกจากไฟล์, Shift+F12 หาทุกที่ที่ใช้
- F2 เปลี่ยนชื่อทั้งโปรเจกต์, Ctrl+. ให้ช่วยแก้หรือปรับโค้ด
- เหนือฟังก์ชันจะบอกว่าถูกใช้กี่แห่ง (CodeLens) คลิกเพื่อดูรายการ
- Snippet: พิมพ์
fn,for,match,testแล้วกด Tab ได้โค้ดทั้งก้อน - Ctrl+K, Ctrl+D จัดรูปแบบโค้ดทั้งไฟล์ด้วย rustfmt
Build รัน และแจกจ่าย
| คำสั่ง | ปุ่มลัด | ทำอะไร |
|---|---|---|
| Start Debugging | F5 | build แล้วรันพร้อมดีบักเกอร์ (หยุดที่ breakpoint ได้) |
| Start Without Debugging | Ctrl+F5 | build แล้วรันเฉย ๆ |
| Build | Ctrl+B | build อย่างเดียว ข้อผิดพลาดขึ้นในแท็บ Errors |
| Debug / Release | เมนู Build | Release ช้ากว่าตอน build แต่โปรแกรมเร็วกว่า ใช้ตอนแจกจริง |
| Publish | เมนู Build | สร้างตัวติดตั้ง setup.exe ของโปรแกรมคุณ พร้อมเพิ่มไฟล์อื่นเข้าไปได้ |
| Manage Crates | เมนู Project | ค้นหาและเพิ่มไลบรารีจาก crates.io |
ถ้า build ไม่ผ่าน ดับเบิลคลิกบรรทัดในแท็บ Errors เพื่อไปยังจุดที่ผิด หรือกด F8 ไล่ไปทีละข้อ ไม่เข้าใจข้อความ? ดู บทที่ 10
ดีบัก: หาว่าโปรแกรมผิดตรงไหน
- คลิกที่ขอบซ้ายของบรรทัด (หรือกด F9) จะได้จุดแดง เรียกว่า breakpoint
- กด F5 โปรแกรมจะหยุดเมื่อมาถึงบรรทัดนั้น มีลูกศรเหลืองบอกตำแหน่ง
- แท็บ Locals แสดงค่าตัวแปรทุกตัว ณ ตอนนั้น ดับเบิลคลิกเพื่อแก้ค่าได้
- เดินทีละบรรทัดด้วย F10 (ข้ามฟังก์ชัน) หรือ F11 (เข้าไปในฟังก์ชัน), Shift+F11 ออกจากฟังก์ชัน
- กด F5 อีกครั้งเพื่อไปต่อ หรือ Shift+F5 เพื่อหยุด
เครื่องมือดีบักเพิ่มเติม
| เครื่องมือ | ปุ่มลัด | ใช้เมื่อ |
|---|---|---|
| Breakpoint Condition | Alt+F9 | หยุดเฉพาะเมื่อเงื่อนไขเป็นจริง เช่น i == 50 หรือเมื่อผ่านครบกี่ครั้ง |
| Watch | Shift+F9 | เฝ้าดูค่านิพจน์ที่สนใจทุกครั้งที่หยุด |
| Immediate Window | Ctrl+Alt+I | พิมพ์ชื่อตัวแปรหรือนิพจน์ แล้วได้ค่าทันที |
| Call Stack | แท็บล่าง | มาถึงตรงนี้ได้อย่างไร ใครเรียกใคร |
| Breakpoints | Ctrl+Alt+B | รวมทุก breakpoint เปิด/ปิดชั่วคราวได้ |
| Threads | Ctrl+Alt+H | โปรแกรมที่มีหลายเธรด ดูว่าแต่ละเธรดอยู่ตรงไหน |
| New Data Breakpoint | เมนู Debug | หยุดเมื่อค่าตัวแปรเปลี่ยน (หาว่าใครแก้ค่านี้) |
| Exception Settings | Ctrl+Alt+E | เลือกว่าจะหยุดเมื่อ panic หรือ exception แบบไหน |
| Memory / Disassembly | Ctrl+Alt+M / Ctrl+Alt+D | ดูไบต์ในหน่วยความจำ และภาษาเครื่อง (สำหรับผู้ชำนาญ) |
| Diagnostic Tools | Ctrl+Alt+F2 | กราฟหน่วยความจำและ CPU ของโปรแกรมที่รันอยู่ |
| Attach to Process | Ctrl+Alt+P | ดีบักโปรแกรมที่รันอยู่แล้ว |
เทสต์
- Ctrl+R, T รันเทสต์ของโปรเจกต์, Ctrl+R, A รันทั้งหมด ผลขึ้นในแท็บ Tests
- Test > Analyze Code Coverage บอกว่าเทสต์รันถึงบรรทัดไหนบ้าง แถบเขียวที่ขอบซ้ายคือรันถึง แถบแดงคือยังไม่มีเทสต์
- วิธีเขียนเทสต์ดูได้ใน บทที่ 9
Git
- Git Changes (Ctrl+Alt+G) ดูไฟล์ที่แก้ เลือก Stage แล้ว Commit พร้อม push/pull
- View History of This File ดูทุกครั้งที่ไฟล์นี้ถูกแก้ และแก้อะไรไป
- Show Line Blame บอกว่าใครแก้บรรทัดที่เคอร์เซอร์อยู่ เมื่อไร
- Resolve Merge Conflicts เมื่อ merge แล้วชนกัน เลือกว่าจะใช้ของฝั่งไหน
ฐานข้อมูล
Data > Add Connection... ต่อ MySQL/MariaDB, PostgreSQL หรือไฟล์ SQLite ได้ ดูตารางใน Server Explorer (Ctrl+Alt+S) เขียน SQL แล้วกด Ctrl+Shift+E เพื่อรัน แก้ข้อมูลในตารางผลลัพธ์ได้โดยตรง
อ่านละเอียดที่ ทำงานกับฐานข้อมูล
ปุ่มลัดที่ใช้บ่อย
| ปุ่ม | ทำอะไร | ปุ่ม | ทำอะไร |
|---|---|---|---|
| Ctrl+S | บันทึก | Ctrl+F / Ctrl+H | ค้นหา / แทนที่ |
| Ctrl+Shift+F | ค้นหาในทุกไฟล์ | Ctrl+T | ไปที่ไฟล์ ฟังก์ชัน หรือชนิดใดก็ได้ |
| Ctrl+/ | เปิด/ปิด comment | Ctrl+D | ทำสำเนา |
| Alt+↑ Alt+↓ | ย้ายบรรทัดขึ้นลง | Ctrl+M, Ctrl+M | พับ/กางโค้ด |
| Ctrl+K, Ctrl+K | คั่นหน้า (bookmark) | Ctrl+Alt+T | โครงร่างของไฟล์ (Document Outline) |
| Alt+F7 | ตั้งค่าโปรเจกต์ | Ctrl+Shift+B | Build ทั้ง solution |